Internetika_

Izena eta izana Interneten

admin — Wed, 21 Jan 2009 23:39:19 +0000

Interneten izenak berebiziko garrantzia du. Ezinbestekoa da. Interneten izenik ez duena ez da. Eta izena duena izan daiteke. Izana izenak dakar Interneten. Izena ematea zerbait sortzeko lehen urratsa da: izan chat bateko nickname-a, edo izan email-aren kontuko erabiltzaile izena. Dena izendatu behar da. Baita webguneak ere. Izenik ematen ez diogun bitartean, webgunea ez da irisgarria izango. Izena behar du, kontsultatua izango bada. Izen propiorik gabe, ez dago informaziorik, ez ezagutzarik. Izenik gabe ez dago partekatzerik, ez kolaboraziorik. Izena da Interneten lekua eskaintzen digun toponimoa.

Mundu digitalean izendatzea sortzea da. Edozein eremutan. Programazioan funtzioak izendatzea nahikoa da funtzioak sortzeko. Eta Interneten webguneari izena ematea nahikoa da existitzen dela esateko. Izenak bagarela esan nahi du. Baita offline munduan ere. Norbanako guztiok dugu izen bat. Eta musika talde bat ez da ezer talde-izenik gabe. Izenak garrantzia sinboliko ekidiezina du egun: offline eta online. Eta are gehiago Interneten. Euskal Herria, zatiketa administratibo gabeko Euskal Herria izan daiteke Interneten. Lurraldetasuna berezkoa da. Mugarik gabea: guk nahi duguna izan daiteke Euskal Herria.

Offline existitzen dena, online ezkutuan bizi daiteke, izenik gabe: lekurik, paisaiarik, eta geografia birtualik gabe. Eta alderantziz. Interneten badena offline lortzeke egon daiteke. Batak ez du bestea deuseztatzen. Ez eragiten. Interneten paisaiak ez dira eskluienteak. Ez dira baztertzaileak. Internet aktibo dagoenean bakarrik existitzen den espazio sozial kolektiboa da. Dena mugitzen da. Dena azkar doa. Dena ahazten da. Interneten orain eta hemen balio eta funtzionatzen duena bakarrik existitzen da.

Interneten herriak eta lurraldeak birtualizatu egiten dira. Erlatibizatu. Subjektibizatu. Sareko herrien egitura-errealitatea, oinarri fisikoa duten herriekiko ezberdina da: ez dute lurrik, ez aduanarik. Komunitate birtualak mugagabeak dira. Gainjarri egiten dira. Parekatu berauen artean. Elkarrekin bizi dira. Baina badute guztiek ezaugarri bat komunean: zerbaitek lotzen ditu. Komunitate birtualak kideen kezka eta ametsetatik sortzen dira. Eta horrek geografia birtuala eraikitzeko adinako indarra du. Eta indargabetu daiteke, eta berriz altxatu. Desitxuratu eta osatu, komunitate birtualaren uneoroko errealitate sozialaren arabera. Baina hor dago gakoa: kideek nahi duten bezain sendoa izango da, eta berauek nahi adina iraungo du.

Komunitate birtualak Internetek nortasun kolektiboari eskaintzen dizkion habiak dira. Eta horrexegatik, offline herriek Interneten aukerak profitatu behar dituzte. Euskal Herriak berez dituen lotura sozial bertaratuak gainditu behar ditu: lotura berriak sortuz, birtualak izanik ere. Eta lotura birtualak berezkoak [errealak?] baino hutsalagoak dira. Baina izaera hutsalagoa duten arren, berezkoak bezain garrantzitsuak eta ezinbestekoak dira: errealitate fisikotik haratago doan nortasun kolektiboa sortu eta eraiki nahi badugu. Euskarak komunitate bat behar du Interneten, lehenbailehen. Eta gure esku dago, euskaldunon esku.

Eta izen bat behar dugu. Argi dago. Baina ez da izena jartzea bakarrik. Izena aukeratzetik eta esleitzetik etorriko da komunitatearen sorrera: ez izenetik, izendatzeko erabakitik baizik. Jarrera da, eta ez izen soila. Euskaldunon offline komunitateak kataluniarren online komunitateari [.cat] begiratu behar dio, arretaz. Eta handik ikasi. Hasi. Asko dugu-eta egiteke.

Eta hori guk geuk egin behar dugu, euskaldunok. Internet eta ordenagailu pertsonala tresna hutsak baitira. Ezereza, erabiltzaileon jardunik gabe. Internetek eta ordenagailuek ez dute ezer egiten beren kabuz. Guk erabiltzen ditugu ordenagailuak. Eta guk eraikitzen Internet. Gu gara motorra: erabiltzaileok. Eta egun inoiz baino gehiago. Horrexegatik gure eskuetan dago euskararen, euskaldunon eta Euskal Herriaren internazionalizazio teknologikoa. Guk bakarrik egin dezakegu. Guk bakarrik eraiki dezakegu Euskal Herria Interneten. Eta horretarako izendatzearen erabakia eta elkarlanerako konpromisoa behar ditugu. Hasi izenak pentsatzen, eta izendatzeko moduak eta uneak aukeratzen. Ez dugu denborarik galtzeko. Gelditzea atzean geratzea delako. Eta eraberritzea ezinbestekoa dugulako. Euskal Herria 2.0 hemen dugu. Baina Interneten erakutsi behar dugu: izendatu, sortu, eraiki. Izan.

«Klik egin euskarari»

admin — Mon, 22 Sep 2008 22:29:35 +0000

Edozein auzitan, aurrera egiteko benetan aukera bakarra dagoenean, horri heldu eta aurrera egitea komeni da. Baina, zer egin daiteke, hautabide hobeak izan arren, aukera jakin bat aukera bakar gisa aurkezten digutenean? Lehenik eta behin, zergatiei buruz itaundu. Hortik aurrera, hautabide horiek zergatik hobetsi behar diren azaldu behar dugu. Horixe egiten du Esnaolak, Lakuako Gobernuaren eta Microsoft-en jokabidea salatuz eta, gainera, teknologia berrien arloan euskara garatzeko software librearen abantailak argi azalduz.

Ekainaren 25ean aurkeztu zuten kanpaina Donostian (www.microsoft.com/spain/eus/). Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburu Miren Azkaratek, Hizkuntza Politikarako sailburuorde Patxi Baztarrikak, eta Microsoft Iberica-ko lehendakari Rosa Garciak eman zuten berria: Microsoft-en azken produktuak diren Windows Vista sistema eragilea eta Microsoft Office 2007 ofimatika paketeak euskaraz erabili ahal izango dira aurrerantzean. Eusko Jaurlaritzaren eta Microsoft-en eskutik dator, beraz, ustez, euskara eta teknologia berriak uztartzeko azken kanpaina hau.

Baina Microsoft-en eta Eusko Jaurlaritzaren azken iniziatiba honen aurretik eta hau gabe ere, teknologia berriak euskaraz mintzo dira. Kanpainaren ekarpena, beraz, hala saldu duten arren, ez dator euskaraz klik egitearen aukera-askatasunetik, Microsoft-ek euskararen balore ekonomikoa eta, era berean, euskararen merkatua aitortzetik baizik. Bai? Baina zergatik? Microsoft-ek euskara bultzatu nahi al du? Etorkizun teknologikorik aurreikusten ote dio? Euskara benetako merkatua ote da Microsoft-entzat? Ez ote da, bada, bere azken produktuak merkaturatzeko saiakera izango? Ez al da kasualitatea izango Windows Vista eta Microsoft Office 2007 ez direla Microsoft-ek nahi adina saldu? Noren prestigio, ospe eta kontsumoa handitu nahi dute: euskararena ala Microsoft-en azken produktuena?

Deigarriak bezain kezkagarriak izan ziren Miren Azkarateren eta Patxi Baztarrikaren hitzak aurkezpen ekitaldian. Esan zutenagatik baino, esan ez zuten guztiagatik egiten zaizkit kuriosoak niri.

Ez omen dira asko «hizkuntza aniztasunarekiko jarrera hain irekia eta positiboa erakusten duten enpresa multinazional handiak». Akaso euskarak multinazional handien beharra al du teknologietara jauzi egiteko? Ez al da existitzen bestelako jauzirik? Eta sinetsi egin behar ote dugu multinazional handi horien eskuetan dagoela euskararen etorkizun teknologikoa? Are larriago, Eusko Jaularitzak multinazional handien eskuetan utzi nahi al du euskararen etorkizun teknologikoa?

Diotenez, «merkatuak etengabe eskaintzen ditu produktu teknologikoak eta bezeroek dauden hizkuntzan kontsumitzen dituzte». Eta horrexegatik, oso garrantzitsua omen da Eusko Jaurlaritzarentzat, «teknologia horiek euskaraz ere eskuragarri daudela ziurtatzea». Zein merkatuz ari dira? Softwaregintzaren munduko multinazional handiez? Ez al dago bestelako merkaturik? Ez al dago teknologietan euskararen presentzia bermatzeko bide motz, merke eta justuagorik? Euskarazko teknologiak kontsumitu egin behar al dira? Eta kontsumitu egin behar badira, soilik multinazionalen eskuetatik datorrena ote da erabili behar den euskarazko teknologia? Ez al dago besterik?

Diotenez, halaber, Eusko Jaurlaritza euskara sustatzeko «ahalegin handiak egiten ari da esparru guztietan, eta teknologia berrien esparruan bereziki». Egia da Microsoft-ek dena delako produktuak euskaraz eskaintzea albiste ona dela, bere produktuak gehiengo zabalak erabiltzen dituelako. Baina Microsoft-ek berak erabakitzen du noiz ireki eta itxi ateak euskarari. Horrelako multinazionalekin hitzarmenak egitea ote da euskarazko teknologien erabilera (kontsumoa?) sustatzeko biderik eraginkorrena? Eraginkorra al da bada?

«Euskararentzat, herritarren hizkuntz aukeraren aurreko berdintasunaren garapenarentzat eta munduko hizkuntz aniztasunarentzat onuragarria» den albistea omen da Microsoft-ek bultzatutako marketin kanpaina hau. Baina zein da marketin kanpaina horren helburua, hizkuntz aniztasunaren garrantzia aitortzea? Eremu urriko hizkuntzen garapena sustatzea? Ala bere produktuak jendarteratu eta ezagutarazteko beste marketin kanpaina bat gehiago ote da? Hizkuntza aniztasunaren sustapena da helburua, ala bitarteko hutsa da bere produktuen salmentarako?

Diotenez, «denbora asko baino lehen, teknologiak izango dira herri garatu eta ez garatu ez ezik, hizkuntza garatu eta ez garatuak ere bereiziko dituztenak». Eta beraz, «euskarak garai berriotako teknologiez baliatzen den neurrian bakarrik sendotuko du bere lekua hizkuntza garatuen artean». Nork jartzen du euskara lehen mailako beste hizkuntzen parean, Microsoft-ek? Zein software motak irekitzen dizkie ateak hizkuntzei, eremu urrikoak izan edo ez? Teknologietaz baliatzeko bide bakarra, Microsoft-en produktuak euskaraz izatea al da? Ez al da nahikoa erabiltzaile euskaldunek teknologiekin euskaraz mintzatu nahi izatea? Eta erabiltzaile euskaldunak programak euskaratzeko gai badira, zergatik egon Microsoft-ek bereak euskaratu zain? Ez al dago enpresen interes eta erabakiak tartean sartu gabe hizkuntz komunitateen nahi eta behar teknologikoak errealitate bihurtzeko bide teknologikorik?

Eskertzekoa da Microsoft-ek egin duena», egia da. Ez diogu bere iniziatiba guztiz zapuztuko. Baina deigarria ere bada erabiltzaile euskaldunei egiten dieten deia: «Orain Microsoft-i erakutsi behar diogu merezi izan duela bere ahaleginak, erakutsi behar diogu Microsoft-en produktuen kontsumitzaile ugari garela bere tresna berrienak euskaraz erabiliko ditugunak». Zein da beraz marketin kanpainaren helburua? Noren interesak daude atzean? Zein da azken helburua, euskara sustatzea? Seguru?

Teknologia, garapena, globalizazioa, Microsoft, software kontsumoa, euskara, hizkuntz aniztasuna eta erronka dira beren agerraldian gehien errepikatu zituzten hitzak. Garrantzitsuak zinez, iberiar penintsulan bizirik dirauen erromatarren aurreko hizkuntza bakarra baita euskara, eta berebiziko garrantzia baitu, gaurdaino bezala, euskarak garaian garaiko beharretara egokitzeko duen gaitasunari bide ematea. Baina horrexegatik esan dut, han esandakoek baino, ez esandakoek harritzen nautela.

Euskara eta teknologiak oinarri dituen kanpaina honetan, jakina, «software librea» kontzeptua ez da aipatu ere egiten. Normala da, Microsoft-en marketin kanpaina batez ari baikara. Baina noiz mintzatu da Eusko Jaurlaritza software libreak euskara eta gainerako eremu urriko hizkuntzei irekitzen dizkien aukerez? Software librearen munduan, teknologien euskaratzea ez dago enpresa baten erabakiaren mende. Software libreak programak beste hizkuntzetara itzultzeko aukera (lokalizazioa deitzen zaio) hizkuntz komunitatearen eskuetan uzten du. Nola garatuko dira bestela eremu urriko hizkuntzak teknologien munduan? Nola plantea daiteke hizkuntza baten etorkizun teknologikoa enpresa baten eskutik soilik? Zergatik ez dute software libreak eskaintzen dituen aukerez hitz egiten? Zergatik ez zaio interesatzen Eusko Jaurlaritzari software librearen gaineko marketin kanpainarik egitea? Eta zer dago «klik egin euskarari» kanpainaren atzean, euskara sustatzea ala Microsoft-ekin duten harremana estutzea? Zein da benetako interesa, euskara sustatzea ala teknologia mota bat eta bakarra dagoela jendarteratzea? Zergatik ezkutatzen dute software librea?

Oker dabiltza. Software librea da euskararen garapen teknologikoa euskarak eta erabiltzaile euskaldunok behar dugun erritmora aurrera eramateko bide bakarra. Software librea da euskararen garapen teknologikoa modu aske batean burutzeko aukera eraginkor bakarra. Eusko Jaurlaritzakoek ere ondotxo dakite, baina ez zaie interesatzen.

Hizkuntzen Nazioarteko Urtea den honetan, hobe lukete berriki aurkeztu duten «Pixka bat es mucho» kanpaina software librearen sustapenari aplikatuko baliote. Hor bai, egiten duten minimoa, asko izango da. Asko euskararen garapen teknologikorako, hizkuntz askatasunerako, berdintasun eta justizia teknologikorako, eta bai euskararen izaerari estuki loturik doan kultura teknologiko baten sustapenerako ere.

Euskara interneten

admin — Tue, 01 Jan 2008 22:27:12 +0000

Internetika elkartearen helburua, Interneten euskara bultzatzea da.

Helburu hau gauzatzeko bidean, euskarazko tresnen sorrera, garapena eta erabilera bultzatu eta euskarazko edukiak sustatuz interneteko euskal komunitatearekin elkarlanean lan egiteko asmoz sortu da.

Helburuok lortzeko, Sareko euskaldunen komunitatea sustatzeko asmoz egin daitezkeen ekimenak lagundu, bultzatu edo gauzatzeko asmoda du. Adibidez, web 2.0 tresnen sorrera ( web orriak, blogak, wikiak….), hitzaldi, jardunaldi eta ikastaroak, euskarazko software askearen banaketa…

Euskararen normalizazioa 2.0

admin — Thu, 13 Dec 2007 22:33:37 +0000

Gaur Euskararen Nazioarteko Eguna da. Euskaldun egiten gaituen hizkuntzaren nazioarteko eguna. Izan euskal herritar edo ez. Gaurkoan, euskararekiko gure harreman sentimental eta emozionala mundu osoan zabaldu nahi izaten dugu. Mugarik ez duela, eta bizitzako aspektu guztietan erabilgarria dela aldarrikatzen dugu; gure hizkuntza kuttuna dela; gure ondarea, gure diamante preziatua. Eta gu bere hiztun. Bere existentziaren arduradun. Bere eboluzioaren oinarri. Eta nazioartean, mundu mailan, entzun, ulertu eta errespeta gaitzaten defendatzen dugu. Hori eta gehiago oihukatu behar dugu gaur. Eta oihu hori eremu guztietara zabaltzea ere, gure ardura da, euskal hiztunona.

David Crystal, Cambridge-ko Unibertsitateko irakasle batek, 2004an, zera esan zuen: «eremu urriko hizkuntza batek aurrera egingo badu, bere hiztunek teknologia elektronikoa erabiltzen dutelako izango da». Eta ez zaio arrazoirik falta. Hizkuntza baten nazioartekotasun izaera hori, nonbait edo nolabait errealitate bilakatzen bada, hori Interneten eta teknologia berrien munduan gertatzen delako.

Globalizazioaren garaiotan, eta euskararen etorkizunaz ari garenean, Internet eta teknologia berriak arriskutzat har ditzakegu. Eta arriskutsuak izan, badira. Baina gustuko izan edo ez, arrisku bat suposatu edo ez, euskal hiztunok ahal dugun neurrian geure egin behar ditugun tresnak dira teknologia berriak, halabeharrez. Eta eremu elektroniko, digital edota birtual horretan, Internet eta software librea dira euskal hiztunok ditugun arma eraginkor bakarrak.

Internet informazioaren autopista da. Eta printzipioz, ordainlekurik gabea. Munduko ia txoko guztiak konektatzen dituen abiadura handiko errepidea da. Hizkuntza edota bestelako bideak erabiliz (irudiak, bideoak…), mundu mailako komunikazioaren dimentsioa irauli duen tresna da Internet. Komunikaziorako kanal bat gehiago. Baina aurreko kanalek beren baitan biltzen ez zituzten ezaugarriak oinarritzat hartzen dituena.

Internetek denboraren eta espazioaren zentzu eta dimentsioak eraldatu egiten ditu. Dena gertuago dago eta dena azkarrago doa. Internetek euskara klik bateko distantzian kokatzea ahalbidetzen digu. Euskararen erabilgarritasun eta balio sozioekonomiko eta kulturalari beste aukera bat irekitzen dio. Internetek ateak irekiak ditu euskararentzat. Internetek, espazio birtualaren muga lausoetan, euskara mundu mailako hizkuntza bilakatzen du. Mundura begira jartzen gaituen leihoa baita, munduak gu ikusteko leihoa den neurri berean.

Software librea da euskarak teknologien mundurako irekita aurkituko duen beste atea. Eremu urriko hizkuntzen garapen teknologikoa bermatu ahal duen teknologia mota bakarra baita software librea. Euskara gainontzeko hizkuntzen maila berean kokatzen duen informatikaren eremua da. Software librea informatikaren mundua ulertzeko beste modu bat da. Askeagoa, irekiagoa, etikoagoa. Eta lankidetza eredu kolaboratiboan oinarrituz, hizkuntza guztiekiko elkartasuna bermatzen du.

Software libreak ez du euskararen balio ekonomikoa neurtzen. Ez du euskararengan «merkatu» bat bilatzen. Alderantziz. Software libreak eleaniztasuna sustatzen du eta, beraz, eremu urriko hizkuntzen garapenari bultzada ikaragarria emateko aukera eskaintzen du. Ezagutza informatiko minimoekin, programen itzulpena ahalbidetzen du. Ez du kosturik suposatzen, denboran eta esfortzuan ez bada. Baina ordainsaria mugagabea da: ordenagailuarekin euskaraz eta modu libre eta etikoan lan egitea aukera erreal bilakatzen baitu.

Orain arte aipatu kontu guztiek, «euskararen normalizazio» kontzeptuan eraldaketa bat eskatzen dute: duela hamar urteko eta egungo egoera normalizatuaren definizioa ezberdina baita. «Euskararen normalizazio» kontzeptuak euskara bizitzako aspektu guztietan erabiltzeari erreferentzia egiten dio. Euskararen egoera normalizatuan, euskarak edozertarako balio behar du. Eremu guztietan funtzionatu behar du. Balio sozioekonomikoa izan behar du, duen balio kulturalaz gain.

Egun, «zortzigarren probintzia» deitzen zaion Internetek hamasei urte inguru beteak dituen honetan, euskararen erabilgarritasun eta balioak Internet eta, oro har, teknologien mundua bere gain hartu behar ditu. Hortaz, «euskararen normalkuntza» kontzeptuak teknologien eremua ere bere baitan bildu behar du.

Egun ezin da Interneten eta informatikan euskaraz bizi gabeko euskararen egoera normalizaturik irudikatu. Eremu bat gehiago da. Baina zeharkakoa, transbersala, beste eremu guztietan eragiten duena.

Egun nahikoa da osasun-zerbitzu publikoko langileekin euskaraz komunikatu ahal izateko eskubide zibila exijitzea, edota langile horrek bere ordenagailuarekin euskaraz lan egiteko eskubidea ere aldarrikatu behar dugu? Egun, Interneteko leihotik begiratzen dugunean, beste hizkuntzekiko errespetuaren oinarrian, ez genuke euskararen eremu birtuala indartu beharko? Ez genuke euskarazko Wikipedia entziklopedia libre, euskaldun, potente eta erreferente bilakatzea helburutzat finkatu beharko?

Euskara egungo mundura egokitu behar dugu. Euskal hiztunok eraldaketaren beharraz jabetzea ezinbestekoa da: horri begirako helburuak finkatuz eta, noski, baita ardura hori gure gain hartuz ere. Hortik dator «euskararen normalizazioa 2.0» izenburua.

Estatu propioa duten hizkuntzak ez daude desagertzera kondenatuak. Eta zentzu horretan, euskararen herriaren egungo egoeratik abiatuz, lagun batek esan zidan moduan, «euskara mundua ikusteko era bat» da oraingoz. Nik, «euskararen normalizazioa» kontzeptuaren egokitzea oinarri hartuta, Internet eta software librea euskararen territorio teknologiko libre bakarrak direla gehituko nuke.

Euskara 2.0: zer da hori?

admin — Wed, 01 Nov 2006 22:47:37 +0000

Behin baino gehiagotan ikusi, entzun, edo irakurri dugu azkenaldian. 2.0 kontzeptua indarra hartzen ari da etengabe. Han eta hemen aurkitzen dugu. Eta egun, Web 2.0rekin Interneten inguruan sortu kontzeptua testuinguru guztietan aplikagarria dela dirudi: politika, publizitate edo herri. Web 2.0 edo Internet 2.0tik, Politika 2.0, Publizitatea 2.0 eta Euskal Herria 2.0 ere sortu dira. Eta Enpresa 2.0, Kazetaritza 2.0, Hezkuntza 2.0, eta Liburutegia 2.0. Baita Euskara 2.0 ere. Baina, dena izan daiteke 2.0? Eta zer da, berez, 2.0 kontzeptua? Zer suposatzen du? Eta zer darama bere barruan?

2.0: zer da?

2.0 eta gisako zenbaketa sistemak softwaregintzan edo programa eta aplikazioen garapenean erabiltzen dira gehien. Zenbaketak programa baten bertsioa definitzen du. Pentsa dezagun lehen bertsioa 1.0 dela. Ja- saten duen aldaketa edo eguneratze bakoitzeko zenbakia gorantz doa. Aldaketa txikia bada, 1.1 bertsioa kaleratu daiteke. Baina aldaketa handiek 2.0 bertsioa ere eragin dezakete, salto bakar batean. Beraz, 2.0 kontzeptuak iraultza teknologiko bat suposatzen du. Jauzi bat. 2.0k egoera eta zerbitzu berritzaileak dituen eremu eguneratu bat dakarkigu. Politika 2.0 politikaren munduan aldaketa definitzen duen kontzeptua da: besteak beste, jendartearen aldaketa, parte hartzea eta sentsibilizazio bideen eraldaketa oinarritzat dituen politikaren bigarren belaunaldia zehazten du. Berdin Publizitatea 2.0. Publizitatea 2.0 kontzeptuak publizitate jardueren eta jendearengana iristeko modu berri eta ezberdinen fasea aurkezten digu. Zerbait aldatu da jendartean, eta ondorioz, zerbait aldatu behar da publizitate estrategian. Kuriosoa gerta dakiguke zenbaketa sistema teknologiko bat bizitzako arlo guztietan aplikatua izatea. Baina ez da kasualitatea. Kau- salitatea baizik: teknologiak bizitzako esparru guztiekiko zeharkakoak dira; arlo guztietan aplika daitezke, eta gutxien espero dugun esparruetan ere erabiltzen dira. Teknologia berriak eta Internet gure bizitza eta bizitzeko modua aldatzen ari dira: gustatu edo ez; kontura- tu edo ez. Jendartea erabat aldatzeko gai diren tresna berri eta indartsuak ditugu eskura. Eta aldaketa ematen ari da, etengabe, ezeren edo inoren zain egon gabe.

Web 2.0

2.0 kontzeptua Internetetik dator. Tim 0’Reilly irlandarrak Web 2.0 edo Internet 2.0 definitu zuen 2005. urtean. Internetek bere sorreratik [1991] jasandako aldaketaren ondorio da kon- tzeptu berria. Eta aldaketa sakona jasan du sareak. 15 urteotan, hasieran informazio iturri huts zen Internet, jendartearen parte-hartzea eta elkarlana ahalbidetzen eta sustatzen dituen trensa bilakatu da. Erabiltzaileak sarearen eraikuntzan inplikatzen dituen fenomenoa da Web 2.0. Interneten lehen urteetan, webguneak estatikoak ziren: atzitu eta irakurri egiten genituen. Erabiltzaileok ez genuen ezer sortzen, ez ematen. Hartzera mugatzen ginen. Egun, horrek guztiak izugarrizko itzulia eman du. Erabiltzaileok edukiak modu azkar eta erraz batean sortzeko tresna andana dugu sarean. Gutxieneko informatika ezagutzekin Interneten parte-hartzaile aktibo eta kolaboratzaile bihur gaitezke. Espazio birtual kolektiboaren parte izan gaitezke. Hartzeaz gain, eman egin dezakegu, nahi badugu. Tresnak eta teknologiak baditugu horretarako. Ezagunenak blogak izan daitezke. Blogak modu sinplean eta arin sor daitezkeen webguneak dira. Interesgarri suerta dakiguken edozer jar dezakegu: artikulu, gogoeta eta hausnarketak biltzen dituzten webguneak dira. Blogen munduan, adierazpen aska- tasuna berezkoa da. Gehi- entsuenetan pertsonalak izaten dira. Norberarenak. Baina Web 2.0ren ezaugarri garrantzitsu bat partekatzen du: elkarrizketa ahalbidetzen duen teknologia da. Blog batean idatzitakoari erantzun egin diezaiokegu. Gure iritzia eman, ekarpenak egin, elkarlanean edukiak sortuz eta elkarrengandik ikasiz: sare sozial bir- tual, eta era berean erreal bat sortuz. Erabiltzaileok sortu eta munduko txokorik ezkutuenean ere Internet bidez atzitu daitezkeen webguneak dira [blogak sortzeko euskarazko tresna bat: www.blogari.net http://www.blogari.net>]. Beraz, Web 2.0 errealitatea da: ikusi, entzun eta irakurtzeaz gain, eduki propioak sor baititzakegu. Sarearen lehen aldaketa sakona adierazten du Web 2.0 kontzeptuak. Lehen itzulia. Lehen eraldaketa. Baina ez azkena. 2.0 iraultza teknologikoaren urrats txiki bat besterik ez da. 2.5 eta 3.0 ere etor daitezke. Eta uste baino lehen ezagutuko ditugu.

Euskara 2.0

Euskara 2.0 ere errealitatea da. Edo izan behar du. Euskarak eta Euskal Herriak eraberritze etengabea barneratu behar dute. Euskarak ere teknologiak behar ditu egun. Teknologiak euskaratu behar ditugu. Eta euskara teknologien bidez munduratu. Euskarazko tresna propioak garatu eta erabili behar ditugu. Eta Interneten euskarazko edukiak sortu eta irakurri. Garatu eta erabili. Sortu eta irakurri. Teknologiak, berez, hutsalak dira. Ez dira ezer gu gabe, erabiltzaileon indarrik gabe. Euskarazko tresnak eta edukiak sortze hutsak ez digu etorkizun teknologikoa bermatuko. Euskarazko tresnak erabili eta euskarazko edukiak irakurriz egingo baitiegu aurre Internet oinarri duen globalizazioaren eragin kaltegarriei. Euskarak gure bizitzako esparru guztiak bete behar ditu. Teknologia berriak eta Internet beste kanal bat gehiago dira egun. Ahaztu ezin ditugun eta geure egin behar ditugun espazioak dira. Euskarak teknologiaren munduan erronka berriak ditu. Informazioaren jendartean parte hartu behar du, berritzailea izan behar du: bere txokoa egin behar diogu. Euskara «globalizatu» behar dugu. Euskara distantziarik gabeko espazio birtualean mundu guztiko hizkuntza bihurtu behar dugu. Hori da Euskara 2.0: euskararen egungo erronka teknologikoa. [euskarazko software katalogoa: http://softkat. ueu.org/]

Bizitza 2.0

Inork ez zuen Internet 1.0 kontzeptua definitu. Baina Internet 2.0 hemen dugu. Aldaketak geldiezinak eta saihestezinak dira. Eta ez daude gure esku. Mundua globalizatu egin da, guk hala desiratu gabe. Baina halaxe da. Ez dago besterik. Euskarak eta Euskal Herriak beren txikitasunetik abiatuta handi izan behar dute munduan. Eta teknologiak lagungarriak izan daitezke, ondo erabiltzen baditugu. Guk uste baino aukera gehiago ematen dituzte eta guk uste baino eskuragarriago ditugu. Gustatu edo ez, konturatu edo ez: Bizitza 2.0 bizitzen ari gara, Maitasuna 2.0 ezagutu dugu, Lagunak 2.0 ditugu inguruan, eta Egunkariak 2.0 irakurtzen ditugu egunero. Barneratu egin behar dugu. 2.0 hemen da. Eta badoa. Eta beste bat etorriko da. Aldaketa horiek guztiak kudeatu eta euskararen eta Euskal Herriaren etorkizun teknologikoa bermatu behar ditugu. Eta guk egin behar dugu, euskaldunok. Horretarako ezinbestekoa zaigu Jarrera 2.0 barneratzea. Garatu eta eraberritu, ezustean Jarrera 3.0 beharko baitugu. Bizi 2.0. -

Euskararen lurraldea interneteko mapan

admin — Thu, 07 Sep 2006 22:36:22 +0000

Sare sozialen garaian bizi gara. Errealak edo birtualak, baina sare sozialak dira. Mundua biltzen eta lotzen duen sare handiaren barruan sortu sare txikiak: komunitateak.

Internetek munduko milioika sistema informatiko konektatzen ditu. Paisaia birtual horretan ez da denbora dimentsiorik existitzen, ezta distantzia mugarik ere. Internetek pertsonak lotzen ditu. Eta gogoetak, eta kezkak. Are gehiago: Internet mundura begira jartzen gaituen leihoa da egun. Hortaz, mundua ere guri so dago, uneoro eta betiko: inork, inola eta inoiz itxiko ez duen leihoa baita Internet. Horrexegatik, paisaia global eta kolektibo horren parte izan eta bertan parte hartzera behartuak gaude, munduak gu ikustea nahi badugu.

Internetek medioak demokratizatu dituela ere esaten da, blogen eta wikien hedapenarekin, batez ere. Internetek komunitateak sortzeko gaitasuna lortu du: nortasun eta izaera propioko komunitateak. Esparru komunikatibo birtualean ere nortasuna eta identitatea garrantzitsuak eta halabeharrezkoak baitira, bizitzako aspektu guztietan bezalaxe. Gauden lekuan gaudela identifika gaitzakete. Identifikazio indibiduala bermatua dugu: dela nortasun agiria, dela autoko matrikula, dela hoteleko gelako edo arrandegiko ilarako zenbakia. Beti dago besteengandik indibidualki ezberdintzen gaituen daturen bat. Interneteko leihora agertzen garen bakoitzean ere, konturatu edo ez, identifikazio zenbaki bat dugu gure identitatearen lekuko, sare handian indibidualki ezberdintzen gaituena, pertsona gisa. Eta kolektiboki? Zer gertatzen da identitate kolektiboarekin? Nola ezagutarazi munduaren aurrean euskaldun gisa? Eta euskal herritar gisa?

Domeinuak webguneak kolektibo edo komunitateetan sailkatzeko erabiltzen dira. ICANNek (Izenak eta Zenbakiak Banatzeko Nazioarteko Korporazioa, www.icann.org) kudeatzen ditu. Eta onartzen, eta baztertzen. Interneten jaiotzarekin gutxi batzuk sortu ziren arren, egun mota asko eta askotako domeinuak ditugu. Ezagunenak .com, .org eta .net izan daitezke. Baina badaude gehiago. Gehientsuenak, hasieran, erakunde edo jarduera zehatzetarako (.com, esaterako, enpresa eta merkataritza elektronikorako sortu zen) izendatuak izan ziren, baina gerora erabilera libreko domeinu bihurtu dira. Badaude webguneak beraien jatorrizko herrialdearekin lotzeko sortutako domeinuak ere. Estatu edo nazio kodeak dira, Interneteko leihorako (.fr frantziar Estatuan, .es espainiar Estatuan, .it Italian… bi hizkikoak guztiak). Eta zer gara gu, nazio bat ez bagara?

Mapa politiko ofizialetan zatituta eta ezkutuan ageri den eta ICANNen baldintzetan sartzen ez den nazio bat da gurea. ICCANek ez gaitu bere prozeduretan kokatzen, ez nazio gisa bederen. Horixe gertatu zitzaien katalanei. Baina ez zuten etsi. Nazio izaerari uko egin gabe, katalan hizkuntza eta kultura aitor-tzea lortu zuten, .cat domeinuaren onarpenarekin (www.puntcat.org). Egun, Interneteko leihotik, 15.000 webgune baino gehiago ikus ditzakegu .cat domeinupean. Eta paisaia zirraragarri bezain indartsu hau etengabe hedatzen ari da, hektareaz hektarea, eta orubez orube. Munduak hizkuntz komunitate bat ikusten du .cat-en: nortasun linguistiko eta kulturala duen komunitate bat.

Interneteko leihoak ez du mapa politiko ofizialik ezagutzen. Baina bai mapa linguistikoa. Eta horrexegatik guk ere paisaiaren gure zatitxoa landu behar dugu: sortu, eraiki, zabaldu, erakutsi, hedatu. .eus da gure Interneteko mapa linguistikoa, gure leiho propioa. Errekonozimendua emango diguna. Euskarak eta euskaldunok ezinbestekoa duguna. Euskal literaturatik ikastola eta komunikabideetara egin genuen jauzi, unean uneko beharren arabera.

Gure egungo erronka paraleloa eraikuntza teknologiko nazionala edo nazio eraikuntza teknologikoa da, munduari nor garen esatea: Interneten euskarazko edukiak sortuz, baina eta hizkuntz komunitate propio bat garatuz. Euskaraz irakurri ezin gaitzaketenek existitzen garela jakin dezaten, mapa politiko ofizialek gu ezkutuan gordetzen gaituzten arren. Gustatu edo ez, egun Interneteko paisaiaren zati ez diren komunitate, herri eta nazioak, beharbada paisaia errealaren argazki besterik ez dira izango etorkizunean. Internetek asko lagundu gaitzake, baina min ere egin diezaguke, aurrea hartzen ez badiogu. Eta kasu honetan ere, babesbiderik eraginkorrena aurrerasoa eraikitzailea da. Ezin dugu zain egon. Nahitaezko eremua da guretzat, berandu baino lehen geureganatu behar duguna, berak gu jan baino lehen. Eta hori guk, euskaldunok, landu behar dugu. Milioi bat euskal hiztun behar omen ditugu horretarako. Eta 45.000 dolar. Eta domeinu berria kudeatuko duen erakunde bat. Lana sobera dugu. Denbora aldeko. Baina euskaldunok badakigu zer den auzolana, inork badaki.

Eta erronka berria dugu aurrean. .eus domeinuaren sorrerak euskara eta euskal kultura indartuko ditu: eta euskarazko edukiak sustatuko. Euskarak eta euskaldunok, Interneteko leihoan gure paisaia birtuala behar dugu: gure geografia emozionala, propioa. Ezinbestekoa dugu. Lehenbailehen.

Software librea eta euskararen herria

admin — Fri, 20 Jan 2006 22:40:04 +0000

Softwaregintzak eta, oro har, Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiek (IKT) egungo gizartea aztoratzen jarraitzen dute: Informazioaren Gizartea. Kode irekiaren garaia, bizi omen garena. Bizi behar duguna. Eta kode irekiaren garaia, biziko garena.

Gartner-eko adituek diotenez [http://www.gartner.com], “2010 urterako erakunde guztietan software katalogoaren gehiengoa kode irekiko produktuetan oinarrituko da”. Software libreak, ezbairik gabe, teknologia berrien trenbide sarean galdu ezinezko geltokiak eraiki ditu hizkuntza gutxiagotuentzat. Galdu ezin diren, ditugun aukerak. Ezinbestekoa zaigun askatasuna bermatzen du. Software libreak ateak zabalik ditu euskararentzat, sartzeko eta irtetzeko, deus ordaindu eta inori inolako baimenik eskatu gabe. Informazioaren kapitalismoan software librea iraultza da!. Software librea askatasuna da!. Askatasuna erabiltzeko, kopiak egiteko, beste hizkuntzetara itzultzeko, kodea aztertu, hobetu, eman, hartu eta zabaltzeko. Librea = askea. Eta software librea elkartasuna ere bada!.

Oinarrizko kontzeptuak

Softwarea programa informatiko bat da. Eta programa informatikoa agindu multzo bat. Agindu multzo horri iturburu-kodea esaten zaio. Programa garatzen duenak iturburu-kodea babesteko neurriak hartzen baditu, kode jabedunaz ari gara: software jabeduna. Iturburu-kodea irekia bada berriz, egileak bere eskubideei eta horren kontura aberasteko aukerei uko egiten die: software librea. Bi kontzeptu ezberdin, bi lankidetza eredu, bi garapen filosofia:

Baga, Software jabeduna. Mugak ezartzen ditu: lizentzien kostua, muga teknikoak [programaren iturburu-kodea ezin aztertu eta aldatzea, kasu] eta enpresa ezberdinek garatutako programen arteko bateragarritasun eza [formatu irekiak ez eraibiltzeak eta estandarrak ez betetzeak programen eta sistemen arteko elkar ezin ulertua dakar], besteak beste. Honek programa saldu digun enpresaren menpean jartzen gaitu: informazioaren kapitalismoa. Produktua saldu, eta erosi egiten gaituzte gu: beraiengana jo behar dugu edozein arazo edo hobekuntza dela, beraien zain bertsio berri bat kaleratu arte; edota inbertsio ikaragarriak egin beste hizkuntza batetara itzuli nahi badugu. Kode itxiko software ezagun eta hedatuenetakoak Microsoft Windows sistema eragilea, bulegoko lanetarako Microsoft Office paketea [Word, Excel, Power Point, etb.] eta Internet Explorer nabigatzailea dira.

Biga, Software librea. Erabiltzaileon askatasuna du harroin. Kode librea oinarri. Eskuragarri dugu. Guztiok ikus dezakegu iturburu-kodea. Aldatu, hobetu. Eta hobekuntza hauek guztiak publiko egin, behar dituenarentzat libre, aske mantenduz: sormena bizkortuz. Inork ezin du kolaborazio prozesua itxi: garapenak ez du mugarik. Lankidetza eredu honekin sortuak dira Linux sistema eragilea eta bere banaketarako pakete ezberdinak [Mandrake 8.2-ren euskarazko bertsioa UEUren euskarazko software katalogoan: http://softkat.ueu.org/], bulegoko lanetarako aplikazioak biltzen dituen openOffice paketea [euskarazko bertsioa: http://softkat.ueu.org/] eta Firefox nabigatzailea [euskarazko bertsioa: http://www.librezale.org/mozilla/] .

“Software librea etorkizuna da. Jabeduna baino fidagarriagoa: kodea irekia da, eta edonork bila ditzake akatsak” [Paul Graham. http://www.paulgraham.com]. Baina software librea kodea irekia baino gehiago da: elkarlana eta kooperazioa. Lankidetza eredua da. Askatasunean elkar trukerako espazio komun eta kolektibo bat sortzen duen lankidetza eredua. Langileria mailako tresna kolektiboa. Eta are gehiago: software librearen borrokak dimentsio politikoa du, eta ekonomikoa. Informazioaren kapitalismoan, ezkertiarron aukera bakarra da: kobre zaporeko matxinada, isila. Software librea tokian tokiko errealitate eta hizkuntzetara moldagarria da. Berebiziko aukera herri eta hizkuntza gutxiagotuen garapenerako. Eta aukera hau ez galtzea, hein handi batean, hezkuntzaren eta administrazio eta instituzioen erantzunkizuna da.

Software Librea Administrazioan eta Instituzioetan

Administrazio publikoa IKT hornitzaileen bezerorik desiratuena da. Diru-sarrerarik erakargarriena. Irrikatuena, borrokatuena. Administrazioak teknologia mota bat edo bestea erabiltzea, herrialdearen industriaren aldaketa eragin dezakeen erabakia da. Software librearen pixkanakako ezartzeak ondorio, emaitza garrantzitsuak ekarriko lituzke. Ezarri beharreko softwarea librea izaki, garapena tokian tokikoa izango litzateke, sare ekonomiko lokal potentea sortuz, atzerriko edo bestelako enpresen txontxongilo izan gabe. Honek Euskararen Herriko ezagutza teknologikoko sare sozialaren indartzea, sendotzea ekarriko luke!. Software librea da informazioaren kapitalismoari aurre egiteko ezkertiarron arma eraginkor bakarra. Euskararen Herrian errealitate administratiboak lausotzen duen erronka, software libreak argitzen digu: tresna kolektibotik haratago, egungo egoera politikoak ezarritako mugak teknologikoki gainditzeko aukera eskaintzen digu. Frantziar Estatuko administrazioan teknologia sustatzeko agentzia ofizial bat eratu zuten, bi lan-ildo nagusirekin: estandarrak eta software librea. Espainiar Estatuan abian dira iniziatiba eredugarriak: Extremaduran eta Andaluzian. Orain Euskararen Herriaren momentua da. Orain da garaia, lehenago ez bazen. Administrazioan euskarazko software librearen aldeko mugimendua ezinbestekoa da!, benetako bultzada, jarrera estetikoetatik at.

Software librea hezkuntzan

Hezkuntza mundua izango da, oro har, software librean oinarritutako teknologiak ezartzen lehena. Formazioa beharrezkoa da erabiltzaileak sortzeko. Beharrezkoa garapenerako. Eta elkarlanean egin behar dute lan: eskola, ikastola, ikastetxe, unibertsitate eta gainerakoek. Hizkuntza aniztasunerako teknologiak sortu behar ditugu, euskaratik abiatuz. Unibertsitate ezberdinek apustu estrategikoak abiarazi dituzte, Asturias eta Herrialde Katalanetan, esaterako. Euskararen Herrian ere baditugu adibideak, baina unibertsitateek, publiko zein pribatuek, eta oro har, hezkuntza-sistemak, erantzunkizunak hartzen hasteko garaia du: askatasunean eta elkarlanean oinarritutako euskal hezkuntza-eredu euskalduna garatzeko beharrezkoa baita software librea.

Software librea eta jendartea, gu

Guztiok profitatu behar ditugu software librearen aukerak, gure erara, gure iraultza partikularrean. Ahal eta nahi dutenek garapenean lagunduz; animatzen diren erabiltzaileek Linux sistema eragilea instalatuz; eta gainontzekoek, ahal duten neurrian, kode itxiko programarik aurruntenak software librekoez ordezkatuz, Windows edo dena delako sistema eragilearen gainean: ofimatikarako openOffice paketea [http://softkat.ueu.org/] eta Firefox nabigatzailea [http://www.librezale.org/mozilla/]. Tresna libreak eta dokumentazioa lortzeko interesgarriak dira http://softkat.ueu.org, http://www.librezale.org eta http://www.euskalgnu.org webguneak.

Teknologia berrien uretan naufragoak gara gu, euskaldunok. Eta software librearen olatu alternatiboak askatasun aukerak urazalaratzen dizkigu: hizkuntza gutxiagotuen normalizazioan laguntzen du, gainontzeko hizkuntzen maila berean kokatuz, eta egoera diglosikoei aurre eginez; monopolioak deuseztatu nahi ditu; hornitzaileekiko independentzia bultzatzen du; eta elkartasun urez aske aurrera doa. Olatua hor dago, gu noiz igoko zain. Busti, ausartu.